Skip to main content

Leta y’u Rwanda irimo irakoresha uko ishoboye ngo ibangamire iperereza ku ihanurwa ry’indege ya Perezida Habyalimana | Umunyarwanda

Leta y'u Rwanda irimo irakoresha uko ishoboye ngo ibangamire iperereza ku ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyalimana



Leta y'u Rwanda imaze iminsi ikoresha uburyo bwose bushoboka ngo ibangamire iperereza ku ihanurwa ry'indege yari itwaye Perezida Habyalimana, amayeri ikoresha cyane ni ugukwiza ibihuha ikoresheje abanyamakuru cyane cyane b'abafaransa iha akayabo ikoresheje abayiburanira, ibyo bikorwa bigamije kuyobya iperereza ndetse no gushyira igitutu ku bategetsi b'abafaransa babashinja uruhare muri jenoside yo mu 1994 kugira ngo babe baburizamo iperereza ririmo gukorwa batinya gukomeza gushyirwa mu majwi.

Muti byifashe bite?

Nyuma y'aho mu ntangiriro za 2012 ababuranira Leta y'u Rwanda, Me Bernard Maingain na bagenzi be bafatanije n'ibitangazamakuru byo mu Bufaransa baciriye igikuba bagamije kwerekana ko iperereza ry'uwahanuye indege yari itwaye Perezida Habyalimana ryarangiye ryemeje ko yahanuwe na bamwe bo mu ngabo ze, ibyo bakaba barabivuze bitwaje imwe mu myanzuro y'agateganyo y'umucamanza Marc Trévidic yavugaga ko agasozi ka Kanombe kubatseho ikigo cya gisirikare kari mu hantu 6 hakekwa kuba hararasiwe iyo ndege, abantu benshi bamaganye iyo myanzuro ihutiyeho ababuranira Leta y'u Rwanda bashakaga gukoresha ngo bakubirane basabe ko abo baburanira bareka gukomeza gukurikiranwa, ndetse n'ababuranira imiryango y'abaguye muri iyo ndege basabye ko bimwe mu iperereza bitakozwe neza byasubirwamo, ibyo byose byatumye ibyo Leta y'u Rwanda yibwiraga ko iyo dosiye ibaye igiye ku ruhande biba impfa busa.

Ubu Leta y'u Rwanda ikoresheje abayiburanira nka Me Bernard Maingain, Me Léon-Lef Forster n'abandi ubu barimo gukoresha abanyamakuru b'ibitangazamakuru bikomeye byo mu bufaransa mu kugerageza guca igikuba no gushyira igitutu kuri Leta y'u Bufaransa bavangitiranya ikintu cyose gifite aho gihuriye n'ubutegetsi bwa Habyalimana,  ibihuha, impapuro mpimbano, jenoside n'ibindi byose bishobora gutuma ari abasoma ibinyamakuru, ari abacamanza, ari Leta y'u Bufaransa n'abandi bose barebwa n'icyo kibazo babe barangazwa n'ibyo bikabyo bivanze n'ibihuha tutaretse n'icyokere bigamije ahanini kubangamira imigendekere myiza y'iperereza rikorwa n'umucamanza Marc Trévidic.

Umuntu akaba yakwibaza igitera Leta y'u Rwanda gutanga akayabo k'amafaranga mu kugura abanyamakuru b'ibinyamakuru byo mu Bufaransa niba abayobozi bayo bazi neza ko ari abere nta ruhare bagize mu ihanurwa ry'iriya ndege.

Nta munsi w'ubusa ushira ibinyamakuru nka Libération, Le Parisien, Jeune Afrique n'ibindi bidatangaje inyandiko akenshi uba ubona ko zigamije gushyira igitutu kuri Leta y'u Bufaransa, no ku bacamanza bakora iperereza aho kubareka ngo bakore akazi kabo.

Dushobora gufata ingero 3 zimaze iminsi zigaragaye muri ibyo binyamakuru, aho usanga hakoreshwa ingufu nyinshi mu kwibasira igihugu cy'u Bufaransa ku buryo nta gushidikanya haba hagamijwe gutera imbabazi hitwajwe jenoside hagamijwe gukingira ikiba Leta ya FPR iri ku butegetsi mu Rwanda.

1. Urugero rwa mbere n'inyandiko yasohotse mu Kinyamakuru Libération mu mpera z'ukwezi kwa Gicurasi 2012, umunyamakuru Maria Malagardis bizwi ko ari mu kwaha kwa Leta ya Kigali mu nyandiko atangira asa nkaho arimo avugira FPR, yemeje ko hari inyandiko umunyamakuru w'umwongerezakazi Linda Melvern yabonye mu bubiko bw'umuryango w'abibumbye ngo "ku buryo atari yiteze" (hasard) yerekana ko Leta y'u Rwanda ya mbere ya 1994 yari itunze ibisasu byo mu bwoko bwa missiles Mistral 15 byakorewe mu Bufaransa bitari byemewe gucuruzwa. Iyo nyandiko yashyuhije benshi imitwe n'ubwo bwose abacamanza b'abafaransa bo bemeje ko indege yarashwe n'ibisasu bya Missiles SA 16 byakorewe mu gihugu cy'Uburusiya ndetse iyo nyandiko urukiko rw'Arusha n'abahoze ari abakuru ba MINUAR bayiteye utwatsi.

2. Urugero rwa kabiri n'ibyatangajwe ku ya 10 Mutarama 2013 na none n'umunyamakuru w'ikinyamakuru Libération, Maria Malagardis ku bijyanye n'urupfu rw'abasirikare 2 b'abafaransa René Maier, Alain Didot n'umugore we Gilda bishwe muri Mata 1994. Aho yemeza ko abo basirikare b'abafaransa bishwe kuko bari bazi amabanga y'ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyalimana bitewe n'uko bagishaga ingabo za kera z'u Rwanda ibijyanye n'itumanaho bityo ngo bakaba bashobora kuba barumvise amakuru ajyanye n'ihanurwa ry'indege. Uyu munyamakuru abivuga ngo yisunze inyandiko mvugo yashoboye gusoma i Kigali n'urwandiko rwemeza ko abo bafaransa bapfuye rwanditseho ko bapfuye tariki ya 6 mata 1994 bivugwa ko ari uruhimbano kuko bishwe tariki ya 8 Mata 1994 n'uvugwa ko yarushyizeho umukono akaba abihakana. Kuba hari ibintu bimwe bidasobanutse mu rupfu rw'aba bafaransa byatumye uyu munyamakuru Malagardis abyuririraho ashaka kwemeza ko Leta y'u Bufaransa n'ingabo zahoze ari iz'u Rwanda aribo bishe aba bafaransa ariko akirengagiza ko igihe bicwaga agace bari batuyemo kari mu maboko y'ingabo za FPR ndetse ko hari n'abari bahungiye mu rugo rw'aba bafaransa bahagaze kuri ubwo bwicanyi baba mu gihugu cy'u Bufaransa.

3. Urugero rwa gatatu n'inyandiko ngo zitwa ko "zihambaye" ngo zabonywe n'ikinyamakuru Le Parisien ngo zerekana ko umugabo witwa Paul Barril wahoze akuriye urwego rwa jandarumori rwitwa Groupe d'intervention de la gendarmerie nationale (GIGN) afite aho ahuriye na jenoside ndetse n'ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyalimana. Igisekeje n'uko muri izo nyandiko ngo simusiga harimo inyandiko yo mu 1989 y'imbanzirizabuguzi (factures pro-forma) isosiyete y'uwo mugabo yari yoherereje Colonel BEM Athanase Gasake wo mu ngabo za kera hakaba muri iyo nyandiko hagaragaramo ibikoresho bishinzwe gusaka ibirwanisho n'ibindi bijyanye n'umutekano, umuntu akibaza niba Leta ya Nyakwigendera Perezida Habyalimana kuba yarifuzaga kugura ibikoresho byo gusaka abitwaje ibirwanisho hari aho bihuriye n'ihanurwa ry'indege cyangwa na jenoside. Ikindi kibazwaho na benshi ni agaciro gakomeye gahabwa izo mpapuro n'uyu munyamakuru mu gihe bigaragara ko ibyavugwagamo byari ibyifuzo bitigeze bijya mu bikorwa kandi bikaba ntaho bihuriye n'ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyalimana umucamanza Trévidic akoraho iperereza.

Izo nyandiko ngo zitwa ko ari simusiga zigaragaramo amakosa menshi y'imyandikire ndetse n'ibiciro ngo by'ibikoresho bya gisirikare byagombaga kugurwa usanga ntaho bihuriye n'ukuri ku buryo umuntu atabura gukemanga umwimerere w'izo nyandiko.

attachment

Uko bigaragara Leta y'u Rwanda irimo kurwana inkundura aho akantu kose iguyeho gashobora kuyobya abacamanza cyangwa abantu muri rusange igasimbukiraho ikakagira ikimenyetso simusiga idasize no kwibasira igihugu cy'u Bufaransa kugira ngo irebe ko iminsi yakwicuma. Ikibabaje n'uko ibi byose bitwara akayabo Leta y'u Rwanda mu gihe tuzi ko iri mu bibazo by'ubukungu bitayoroheye bijyanye n'intambara yishoyemo muri Congo.

Ese abanyarwanda n'abanyarwandakazi basabwa gushyira amafaranga mu kigega agaciro batitangiriye itama, baba bazi ko atagamije iterambere ahubwo ari ayo guhemba ba Andrew Mwenda, Maria Malagardis, n'ibinyamakuru nka Jeune Afrique bizwi ko bifite uburambe mu kurya ruswa y'abanyagitugu bo muri Afrika?

Marc Matabaro


Comments

Popular posts from this blog

[Rwanda Forum] Kigali-Kisangani: Muhoozi's bellicose tweets reignite regional tensions.

"My father, General Yoweri Museveni, told me a few months ago that I must turn the UPDF into a 'killing machine.' That is what we are working on." https://www.therwandan.com/kigali-kisangani-muhoozis-bellicose-tweets-reignite-regional-tensions/ Kigali-Kisangani: Muhoozi's bellicose tweets reignite regional tensions March 23, 2025 General Muhoozi Kainerugaba, commander of the Uganda People's Defence Forces (UPDF) and son of President Yoweri Museveni, has once again shaken the regional diplomatic and military landscape with a series of controversial tweets. These posts, shared via his X account, come just after he completed an official visit to Kigali, where he was warmly received by the Chief of Staff of the Rwanda Defence Force, General Mubarakh Muganga, and personally thanked President Paul Kagame for his hospitality. In one of his most striking tweets, Muhoozi stated: "Within a week, either the M...

[AFRICAFORUM] Tr : [hinterland1] Tr : L'OCCUPATION RWANDAISE EN MARCHE

  ----- Mail transféré ----- De : Mpania Jean <drjeanmpania@yahoo.fr> À : Hinterland <hinterland1@yahoogroupes.fr> Envoyé le : Mercredi 26 février 2014 17h13 Objet : [hinterland1] Tr : L'OCCUPATION RWANDAISE EN MARCHE   Le Mercredi 26 février 2014 9h56, congokdp <congokdp@gmail.com> a écrit : L'OCCUPATION RWANDAISE EN MARCHE :   Voici comment les institutions et tout le système de sécurité de la RDC sont sous contrôle du Rwanda et les officiels congolais infiltrés par des «hirondelles» rwandaises! L'OCCUPATION RWANDAISE EN MARCHE :  Voici comment les institutions et tout le système de sécurité de la RDC sont sous contrôle du Rwanda et les officiels congolais infiltrés par des «hirondelles» rwandaises! Le processus d'occupation de la RDC par le lobby tutsi rwandais passe par le...

[haguruka.com] Fw: *DHR* New Vision, Uganda @Gen Fred Rwigyema's untold story.

  On Sunday, 22 November 2015, 18:52, "Jean Bosco Sibomana sibomanaxyz999@gmail.com [Democracy_Human_Rights]" <Democracy_Human_Rights@yahoogroupes.fr> wrote:   Gen Fred Rwigyemas untold story By Muwonge Magembe The death of Gen. Aronda Nyakairima on September 12; eclipsed the 25th year death memorial of Maj. Gen. Fred Rwigyema which is commemorated every October. Rwigyema died strangely in October, 1990, after launching a military invasion against President Juvenal Habyarimana. Before he left for Rwanda, Rwigyema parked a coffee brown Mercedes Benz (G-Class) near the residence of then special administrator for Mbarara district, Henry Rwigyemera. Rwigyema started living in Uganda when he was only three years following his parents' relocation from Mukiranze village, Kamonyi district, Rwanda to Nshungerezi refuge camp, Ankole and Kahungye, Toro. Their relocation was motiv...